Chlorek magnezu (MgCl₂) to sól nieorganiczna, która w obrocie występuje niemal zawsze jako sześciowodny hydrat - płatki lub granulki o zawartości ok. 46-47% MgCl₂ - albo jako roztwór ok. 30%. Pracuje w zimowym utrzymaniu dróg, w odpylaniu dróg gruntowych i placów, w produkcji posadzek i płyt na bazie cementu Sorela, w odzysku fosforu jako struwit, w przemyśle spożywczym jako E 511 oraz jako źródło magnezu w wodzie i paszach.
Od pozostałych chlorków w tej ofercie odróżniają go trzy rzeczy.
Po pierwsze, liczba na worku nie znaczy tego samego co przy chlorku wapnia. „Chlorek magnezu 99%” to zwykle czystość heksahydratu, czyli ok. 46,5% MgCl₂. Rozdział 1.2 wyjaśnia, jak porównywać oferty, żeby nie płacić za wodę krystalizacyjną.
Po drugie, jest silnie higroskopijny - zaczyna wiązać wilgoć z powietrza już przy ok. 33% wilgotności względnej, podczas gdy sól kuchenna dopiero przy ok. 75%. To ta sama cecha, która czyni go środkiem odpylającym, i ta sama, przez którą otwarty worek w magazynie zamienia się w kałużę.
Po trzecie, nie da się go wysuszyć ciepłem. Ogrzewany heksahydrat nie traci samej wody, tylko rozkłada się z wydzieleniem chlorowodoru. Rozdział 2.1 opisuje, gdzie ta pułapka pojawia się w praktyce.
Chlorek magnezu - dane podstawowe
|
Parametr |
Wartość |
|---|---|
|
Nazwa chemiczna |
Chlorek magnezu; w obrocie najczęściej chlorek magnezu sześciowodny |
|
Wzór |
MgCl₂ (bezwodny), MgCl₂·6H₂O (heksahydrat) |
|
Numer CAS |
7786-30-3 (bezwodny), 7791-18-6 (heksahydrat) |
|
Numer WE (EINECS) |
232-094-6 |
|
Masa molowa |
95,21 g/mol (bezwodny), 203,30 g/mol (heksahydrat) |
|
Zawartość MgCl₂ w heksahydracie |
46,8% teoretycznie, handlowo zwykle 46-47% |
|
Zawartość Mg w heksahydracie |
ok. 12,0% |
|
Klasyfikacja CLP |
zwykle nieklasyfikowany jako niebezpieczny; część dostawców podaje H319 - wiąże karta charakterystyki produktu |
|
ADR |
nie dotyczy |
|
Numer dodatku do żywności |
E 511 |
|
Postać handlowa |
płatki, granulki, roztwór ok. 30% |
|
Synonimy |
biszofit, magnesium chloride, MgCl₂·6H₂O, nigari (w spożywce), E 511 |
1. Co to jest chlorek magnezu?
Chlorek magnezu to biała lub lekko szarawa, krystaliczna sól, bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie, o lekko gorzkim smaku. Pozyskuje się go głównie z naturalnego biszofitu wydobywanego metodą ługowania z permskich złóż solnych, między innymi w Holandii, oraz z solanek pozostałych po odparowaniu wód Morza Martwego. Na rynek trafia przede wszystkim jako heksahydrat, bo w tej postaci jest stabilny i tani w produkcji.
Właściwości użytkowe:
- obniża temperaturę zamarzania wody skuteczniej niż chlorek sodu - punkt eutektyczny ok. −33,6°C wobec −21°C dla NaCl;
- silna higroskopijność - utrzymuje wilgoć na powierzchni, co wykorzystuje się przy odpylaniu i stabilizacji nawierzchni;
- źródło jonu Mg²⁺ - składnika pokarmowego roślin i zwierząt, składnika twardości wody i substratu do wytrącania struwitu;
- składnik wiążący cementu magnezjowego (Sorela) - w reakcji z tlenkiem magnezu tworzy twarde, ogniotrwałe spoiwo;
- roztwór zbliżony do obojętnego - w przeciwieństwie do soli żelaza czy glinu nie zakwasza wyraźnie medium;
- niewielki efekt cieplny przy rozpuszczaniu płatków - nie grzeje jak chlorek wapnia, ale też nie chłodzi roztworu jak sól kuchenna.
1.1. Chlorek magnezu a inne chlorki - kiedy który
Chlorek magnezu wybiera się tam, gdzie potrzebny jest kompromis między skutecznością w niskiej temperaturze a ilością wprowadzanych chlorków, oraz wszędzie tam, gdzie potrzebny jest sam magnez. Chlorek wapnia - gdy liczy się działanie w najgłębszym mrozie. Sól drogowa, czyli chlorek sodu - gdy liczy się cena za tonę.
|
Parametr |
Chlorek sodu (sól drogowa) |
Chlorek magnezu, płatki ok. 47% |
Chlorek wapnia 77% |
|---|---|---|---|
|
Punkt eutektyczny |
ok. −21°C przy ok. 23% |
ok. −33,6°C przy ok. 21-22% |
ok. −50°C przy ok. 30% |
|
Praktyczna dolna granica odladzania |
ok. −7 do −10°C |
ok. −15°C |
ok. −25°C |
|
Początek pochłaniania wilgoci z powietrza (25°C) |
ok. 75% RH |
ok. 33% RH |
ok. 30% RH |
|
Efekt cieplny przy rozpuszczaniu |
lekko chłodzi |
niewielki |
wyraźnie grzeje |
|
Chlorki w 1 kg produktu |
ok. 600 g |
ok. 350 g |
ok. 490 g |
|
Kation w środowisku |
Na⁺ - niszczy strukturę gleby |
Mg²⁺ - składnik pokarmowy |
Ca²⁺ - obojętny dla gleby |
|
Wpływ na beton przy długim kontakcie |
głównie mrozowy |
dodatkowo atak magnezowy na zaczyn |
możliwe tworzenie tlenochlorku wapnia |
Wartości orientacyjne; skuteczność odladzania zależy od dawki, wilgotności i ruchu pojazdów. Porównanie z solą do zmiękczaczy opisuje osobny artykuł o soli tabletkowanej.
Chlorek magnezu kontra chlorek wapnia to wybór, który wraca najczęściej. Chlorek wapnia działa w głębszym mrozie i szybciej rusza na lodzie, bo rozpuszczając się, wydziela ciepło. Chlorek magnezu wprowadza mniej chlorków na kilogram produktu, zostawia w glebie składnik pokarmowy zamiast balastu i jest jedynym z tej trójki, który nadaje się do cementu Sorela i do wytrącania struwitu.
1.2. Dlaczego 46%, a nie 99% - jak czytać oferty
Płatki chlorku magnezu zawierają ok. 46-47% MgCl₂, bo reszta to woda krystalizacyjna, a nie zanieczyszczenia. Heksahydrat MgCl₂·6H₂O w stanie idealnie czystym ma teoretycznie 46,8% MgCl₂ - wyżej z tej postaci nie da się wejść.
To najczęstsze źródło nieporozumień zakupowych. Oferty używają trzech różnych liczb:
- „99%” - czystość heksahydratu, czyli ile w produkcie jest MgCl₂·6H₂O; to ok. 46,4% MgCl₂;
- „46%” lub „47%” - zawartość samego MgCl₂; to tę liczbę należy porównywać;
- „12% Mg” albo „20% MgO” - zawartość magnezu wyrażona jako pierwiastek albo tlenek; tak liczą nawozy i pasze.
Ta sama pułapka działa przy porównaniu z chlorkiem wapnia. Chlorek wapnia 77% i chlorek magnezu 46% to nie produkty różnej jakości, tylko różne hydraty: dwuwodny CaCl₂ ma teoretycznie 75,5% soli, sześciowodny MgCl₂ - 46,8%. Niższa liczba nie oznacza gorszego towaru.
|
Zapis w ofercie |
MgCl₂ |
Mg |
MgO |
|---|---|---|---|
|
MgCl₂·6H₂O 99% |
ok. 46,4% |
ok. 11,8% |
ok. 19,6% |
|
MgCl₂ 47% |
47,0% |
ok. 12,0% |
ok. 19,9% |
|
MgCl₂ 46% |
46,0% |
ok. 11,7% |
ok. 19,5% |
|
Roztwór MgCl₂ 30% |
30,0% |
ok. 7,7% |
ok. 12,7% |
Zasada zakupowa: przelicz cenę na kilogram MgCl₂ albo na kilogram Mg, nie na kilogram produktu. Przy roztworze 30% płacisz też za transport ok. 700 kg wody w każdej tonie.
1.3. Formy handlowe
|
Postać |
Zawartość MgCl₂ |
Kiedy wybrać |
|---|---|---|
|
Płatki (heksahydrat) |
ok. 46-47% |
forma podstawowa; do rozpuszczania na miejscu, odladzania, Sorela, struwitu |
|
Granulki, pastylki (heksahydrat) |
ok. 46-47% |
lepiej się sypią i mniej pylą; do posypywarek i dozowników |
|
Roztwór (solanka) |
ok. 30-33% |
odladzanie ciekłe, zwilżanie soli, odpylanie, duże zużycie bez rozpuszczalnika |
|
Bezwodny |
ok. 95-99% |
specjalistyczny i drogi; syntezy, metalurgia; przy rozpuszczaniu silnie grzeje |
Do wszystkich zastosowań opisanych w tym artykule wystarczają płatki, granulki albo roztwór. Bezwodny chlorek magnezu jest produktem dla laboratoriów i syntez, nie dla drogownictwa.
2. Właściwości fizykochemiczne
|
Parametr |
Wartość dla heksahydratu |
|---|---|
|
Postać |
białe płatki, granulki lub kryształy |
|
Zapach |
bezwonny |
|
Smak |
gorzki, słony |
|
Gęstość kryształu |
ok. 1,56 g/cm³ |
|
Gęstość nasypowa płatków |
ok. 0,6-0,8 t/m³ (600-800 kg/m³ wg specyfikacji) |
|
Temperatura topnienia |
ok. 117°C - topi się we własnej wodzie krystalizacyjnej |
|
Rozpuszczalność w wodzie, 20°C |
ok. 54-55 g MgCl₂ na 100 g wody; roztwór nasycony ok. 35% |
|
pH roztworu 5% |
zbliżone do obojętnego; w produkcie OnlineChem maks. 8,9 (50 g/l, 20°C) |
|
Higroskopijność |
silna; rozpływa się na powietrzu powyżej ok. 33% wilgotności względnej |
|
Reaktywność |
z zasadami wytrąca wodorotlenek magnezu; ogrzewany wydziela chlorowodór |
2.1. Uwaga: chlorku magnezu nie suszy się ciepłem
Ogrzewany heksahydrat najpierw topi się w wodzie krystalizacyjnej ok. 117°C, a w wyższej temperaturze ulega hydrolizie - wydziela chlorowodór i przechodzi w hydroksochlorek, a w końcu w tlenek magnezu. Bezwodnego MgCl₂ nie otrzymuje się przez zwykłe suszenie, tylko w atmosferze chlorowodoru, i dlatego jest tak drogi.
Praktyczne konsekwencje:
- Zbrylonych lub zawilgoconych płatków nie suszy się w suszarce ani piecu. Efektem będzie produkt z częściowo rozkładem i opary HCl w hali. Zbrylony towar się rozpuszcza, nie suszy.
- Rozlany roztwór na gorących powierzchniach - kotłach, rurach parowych, piecach - po odparowaniu wody zaczyna wydzielać drażniące opary.
- Procesy wysokotemperaturowe wymagają osobnej analizy: chlorek magnezu w mieszance, która trafia do suszenia albo wypalania, staje się źródłem chlorowodoru i korozji instalacji.
2.2. Stężenie roztworu - tu areometr działa
W przeciwieństwie do kwasu octowego czy siarkowego, gęstość roztworu chlorku magnezu rośnie równomiernie ze stężeniem w całym zakresie użytkowym. Areometr jest tu wiarygodnym narzędziem kontroli - i tak właśnie pracuje się w produkcji posadzek magnezjowych, gdzie stężenie zarobu ustala się pomiarem gęstości.
|
Stężenie MgCl₂ |
Gęstość w 20°C |
MgCl₂ w 1 litrze |
|---|---|---|
|
10% |
ok. 1,08 g/cm³ |
ok. 108 g |
|
20% |
ok. 1,17 g/cm³ |
ok. 234 g |
|
25% |
ok. 1,22 g/cm³ |
ok. 305 g |
|
30% |
ok. 1,27 g/cm³ |
ok. 381 g |
Wartości orientacyjne dla czystego roztworu; domieszki innych soli w solankach naturalnych podnoszą gęstość, więc przy biszoficie naturalnym stężenie potwierdza się świadectwem analizy.
3. Higroskopijność i mróz - co to znaczy w praktyce
Chlorek magnezu działa dzięki dwóm cechom: wiąże wodę z powietrza i obniża temperaturę jej zamarzania. Obie są źródłem jego zalet i obie bywają źródłem reklamacji.
3.1. Higroskopijność - zaleta w terenie, wada w magazynie
Powierzchnia potraktowana chlorkiem magnezu pozostaje wilgotna nawet przy suchej pogodzie, bo sól odbiera wodę z powietrza już przy ok. 33% wilgotności względnej. Na drodze gruntowej oznacza to, że ziarna pyłu są sklejone cienką warstwą solanki i nie unoszą się za pojazdami.
Praktyczne konsekwencje:
- Odpylanie działa tygodniami, nie godzinami. Woda z polewaczki odparowuje w kilka godzin; chlorek magnezu odtwarza wilgoć każdej nocy.
- Deszcz zmywa efekt. Chlorek magnezu jest w pełni rozpuszczalny, więc intensywne opady wypłukują go z nawierzchni i zabieg trzeba ponowić.
- Powierzchnie po zabiegu bywają śliskie. Higroskopijny film na betonie, kostce czy podłodze hali przy wysokiej wilgotności jest śliski. Nadmiar po sezonie zimowym należy spłukać.
- Otwarty worek w magazynie rozpływa się. Płatki pozostawione w otwartym opakowaniu zbrylają się, a przy dłuższym kontakcie z powietrzem przechodzą w roztwór. To nie wada produktu, tylko jego natura.
3.2. Temperatura zamarzania - dlaczego więcej nie znaczy lepiej
Roztwór chlorku magnezu ma najniższą temperaturę zamarzania, ok. −33,6°C, przy stężeniu ok. 21-22%. To punkt eutektyczny. Poniżej tego stężenia przy schładzaniu wymarza lód; powyżej - nie zamarza woda, tylko wykrystalizowuje hydrat soli.
Z tego wynikają trzy rzeczy, o których warto pamiętać:
- Handlowa solanka 30% nie jest „mocniejszym” odladzaczem niż 22%. Jest bardziej skoncentrowana logistycznie - mniej wody w transporcie - ale na nawierzchni i tak rozcieńcza się wodą z topnienia.
- Roztwór 30% w nieogrzewanym zbiorniku może krystalizować. Kryształy osiadają na dnie, w przewodach i dyszach. Temperaturę krystalizacji konkretnej solanki podaje specyfikacja; przy przechowywaniu zimowym zbiornik należy dobrać do niej albo roztwór rozcieńczyć.
- W rzeczywistych warunkach drogowych granica to ok. −15°C, nie −33°C. Sól na jezdni jest stale rozcieńczana, więc pracuje daleko od punktu eutektycznego. Przy głębszym mrozie przewagę ma chlorek wapnia.
3.3. Dlaczego chlorek magnezu „wolniej rusza” na lodzie
Płatki chlorku wapnia rozpuszczając się wydzielają dużo ciepła i dosłownie wtapiają się w lód. Płatki chlorku magnezu tego efektu prawie nie mają, więc na grubej warstwie lodu działają wolniej. Dlatego chlorek magnezu najlepiej sprawdza się prewencyjnie - jako solanka rozkładana przed opadem albo jako zwilżacz soli drogowej - a nie jako środek do kruszenia grubego lodu.
4. Z jakich materiałów budować instalację do chlorku magnezu
Właściwe materiały to PE, PP, PVC, PVDF, laminaty GRP oraz stal nierdzewna 316L w temperaturze otoczenia. Problemem są metale: stal węglowa, ocynk, aluminium i mosiądz korodują w obecności chlorków.
|
Materiał |
Ocena |
|---|---|
|
PE-HD, PP |
standard dla zbiorników, IBC, mieszalników i przewodów |
|
PVC-U |
odporny; rurociągi i armatura |
|
PVDF, PTFE |
elementy krytyczne, pompy dozujące |
|
Laminat GRP |
duże zbiorniki solanki |
|
EPDM, NBR, FKM |
uszczelnienia - roztwory soli nie powodują pęcznienia |
|
Stal nierdzewna 316L |
dopuszczalna w temperaturze otoczenia; unikać szczelin i stref zastoju, gdzie chlorki zatężają się po odparowaniu |
|
Stal nierdzewna 304 |
ograniczona przydatność - ryzyko korozji wżerowej |
|
Stal węglowa |
tylko z powłoką ochronną; bez niej szybka korozja |
|
Ocynk, aluminium |
niezalecane |
|
Miedź, mosiądz |
niezalecane |
|
Beton |
z powłoką ochronną; bez niej długotrwały kontakt ze stężonym roztworem osłabia zaczyn |
Odwrotnie niż przy kwasach, elastomery nie są tu problemem - problemem jest stal. Największą pułapką jest korozja w miejscach, gdzie solanka odparowuje i się zatęża: krople na zewnętrznej stronie zbiornika, kołnierze, szczeliny pod uszczelkami. Posypywarki, opryskiwacze i beczkowozy należy po sezonie płukać czystą wodą.
4.1. Magazynowanie
Warunki przechowywania: magazyn suchy, zadaszony, z opakowaniami na paletach, nie bezpośrednio na posadzce. Worki szczelnie zamknięte, otwarte opakowanie zużyć w pierwszej kolejności albo dokładnie zawinąć. Reguła FIFO, bo nawet zamknięte worki z czasem przyjmują wilgoć i się zbrylają.
- Separacja od ługów i wapna - kontakt powoduje wytrącanie wodorotlenku magnezu i zbrylanie.
- Big bagi i palety z dala od źródeł ciepła - patrz rozdział 2.1.
- Roztwór w zbiornikach zamkniętych, z uwzględnieniem temperatury krystalizacji w okresie zimowym.
Trwałość: chlorek magnezu się nie rozkłada i nie traci właściwości. Zbrylony produkt jest pełnowartościowy - wymaga tylko rozdrobnienia albo rozpuszczenia.
5. Zastosowanie chlorku magnezu
5.1. Zimowe utrzymanie dróg i powierzchni
Największy ilościowo kierunek to zwilżanie soli drogowej solanką - w technologii soli zwilżonej udział solanki wynosi typowo ok. 30% masy rozkładanego materiału. Solanka chlorku magnezu albo wapnia przyspiesza działanie soli, przesuwa granicę skuteczności w stronę niższych temperatur i ogranicza zwiewanie suchego ziarna z jezdni.
Drugi kierunek to odladzanie prewencyjne - rozkładanie solanki na suchej nawierzchni przed opadem, żeby śnieg i lód nie przymarzały do podłoża. Trzeci to płatki i granulki na chodniki, parkingi, rampy i place w obiektach komercyjnych i zakładach.
Chlorek magnezu w postaci stałej i jako roztwór 30% jest wymieniony w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 27 października 2005 r. wśród środków dopuszczonych na drogi publiczne, ulice i place. To samo rozporządzenie ogranicza zużycie środków chemicznych na jezdni do 1 kg/m² w zimie o przeciętnych warunkach i 2 kg/m² przy wyjątkowo niekorzystnej pogodzie.
Zalety w tym zastosowaniu:
- skuteczność do ok. −15°C, wyraźnie niżej niż sama sól drogowa;
- mniej chlorków na kilogram produktu niż w soli drogowej i chlorku wapnia;
- kation magnezu nie niszczy struktury gleby tak jak sód, co ma znaczenie przy pasach zieleni;
- dłuższe działanie po rozsypaniu dzięki higroskopijności.
Ograniczenia: nie stosować na beton młodszy niż ok. jeden sezon ani na nawierzchnie z kamienia wrażliwego na sól; nie traktować jako produktu „ekologicznego” - chlorki działają na rośliny i konstrukcje tak samo jak w każdej innej soli.
5.2. Ile chlorku magnezu potrzeba na odpylanie
Przy pierwszym zabiegu na drodze gruntowej stosuje się orientacyjnie 1,5-2,5 l/m² roztworu ok. 30%, czyli ok. 0,6-1,0 kg MgCl₂ na metr kwadratowy; kolejne zabiegi w sezonie wykonuje się dawką niższą. Dawkę ustala się na podstawie testu na konkretnej nawierzchni.
Zastosowania: drogi gruntowe i leśne, place składowe, place budowy, kopalnie odkrywkowe i żwirownie, parkingi szutrowe, korty ziemne, ujeżdżalnie i hale jeździeckie. Efekt utrzymuje się przez tygodnie, a nie godziny jak przy polewaniu wodą.
Warunek skuteczności: nawierzchnia musi mieć część drobną, którą chlorek magnezu skleja. Na czystym żwirze bez frakcji pyłowej efekt jest słaby, a intensywny deszcz wypłukuje sól i zabieg trzeba powtórzyć.
5.3. Cement Sorela - posadzki magnezjowe i płyty MgO
Roztwór chlorku magnezu zarobiony z kaustycznym tlenkiem magnezu tworzy cement magnezjowy, nazywany cementem Sorela. Wiąże szybko, osiąga wysoką wytrzymałość, dobrze przyjmuje wypełniacze organiczne i jest niepalny.
Zastosowania:
- posadzki bezspoinowe i jastrychy przemysłowe, w tym historyczny ksylolit z wypełniaczem drzewnym;
- płyty MgO - ognioodporne płyty budowlane i okładziny;
- tarcze i kamienie szlifierskie, sztuczny kamień, elementy dekoracyjne.
Stężenie zarobu kontroluje się areometrem - patrz rozdział 2.2. Dwie zasady obowiązują bezwzględnie: cementu Sorela nie zbroi się stalą i nie układa bezpośrednio na stalowych elementach, bo chlorki je skorodują, oraz nie stosuje się go w miejscach stale mokrych, gdzie traci wytrzymałość.
5.4. Oczyszczanie ścieków - odzysk fosforu jako struwit
Wytrącenie 1 kg fosforu w postaci struwitu wymaga teoretycznie ok. 6,6 kg płatków chlorku magnezu przy stosunku molowym Mg:P równym 1:1; w praktyce dawkuje się z nadmiarem, typowo Mg:P ok. 1,1-1,5.
W oczyszczalniach z fermentacją osadów struwit wytrąca się samoistnie i zarasta rurociągi, pompy i wymienniki. Kontrolowane dozowanie chlorku magnezu do reaktora krystalizacyjnego przenosi ten proces tam, gdzie go chcemy: usuwa problem osadów, obniża ładunek fosforu wracający do ciągu biologicznego i daje produkt nawozowy. Chlorek magnezu jest tu preferowany przed tlenkiem magnezu, bo rozpuszcza się natychmiast i łatwo się go dozuje.
5.5. Woda - remineralizacja i twardość
Podniesienie twardości wody o 1 °dH jonem magnezu wymaga ok. 36 g płatków chlorku magnezu na metr sześcienny. Chlorek magnezu stosuje się do korekty składu wody po odwróconej osmozie, w browarnictwie do ustawiania profilu wody warzelnej oraz w akwarystyce i hodowlach.
Ograniczenie: każdy miligram magnezu wnosi ok. 2,9 mg chlorków. Przy remineralizacji wody pitnej w dużej skali częściej stosuje się dolomit albo siarczan magnezu, a chlorek tam, gdzie limit chlorków nie jest ograniczeniem. Układ jednostek twardości opisaliśmy przy soli tabletkowanej.
5.6. Przemysł spożywczy i E 511
Jako dodatek do żywności E 511 chlorek magnezu jest przede wszystkim koagulantem białek - tradycyjnym nigari, które ścina mleko sojowe w produkcji tofu. Stosuje się go też jako składnik mieszanek soli o obniżonej zawartości sodu, źródło magnezu w napojach i wodach mineralizowanych oraz regulator w przetwórstwie.
Do wszystkich zastosowań w kontakcie z żywnością wymagany jest produkt o statusie dodatku do żywności, spełniający kryteria czystości z rozporządzenia Komisji (UE) nr 231/2012, wraz z dokumentacją. Gatunek techniczny i drogowy się do tego nie nadaje.
5.7. Rolnictwo i pasze
W hodowli bydła magnez dodawany do wody pojenia albo paszy ogranicza ryzyko tężyczki pastwiskowej w okresie wiosennego wypasu. W nawożeniu chlorek magnezu jest źródłem magnezu w fertygacji i nawozach dolistnych - tam, gdzie uprawa toleruje chlorki. Dla upraw na nie wrażliwych, na przykład wielu warzyw, owoców miękkich i tytoniu, wybiera się siarczan magnezu.
Do zastosowań paszowych obowiązuje produkt o statusie paszowym, a nie chlorek techniczny.
5.8. Pozostałe zastosowania
- Chłodnictwo - solanki chłodnicze, rzadziej niż chlorek wapnia, w instalacjach o umiarkowanie niskiej temperaturze;
- Tekstylia i papier - apretura, środki zmniejszające palność i antystatyczne;
- Metalurgia - bezwodny chlorek magnezu jest surowcem do elektrolitycznej produkcji magnezu metalicznego;
- Kosmetyka i SPA - sole kąpielowe i preparaty na bazie biszofitu; wymagany status surowca kosmetycznego, a nie produktu technicznego.
6. Przeliczniki - ile chlorku magnezu potrzeba
Przygotowanie 1 tony roztworu 30% wymaga ok. 640 kg płatków o zawartości 47% MgCl₂ i ok. 360 kg wody. Odwrotnie: z 1 tony płatków otrzymasz ok. 1,57 t roztworu 30%, czyli ok. 1,23 m³.
|
Zadanie |
Płatki 47% MgCl₂ |
Uwagi |
|---|---|---|
|
Magnez w 1 kg produktu |
ok. 120 g Mg |
ok. 200 g w przeliczeniu na MgO |
|
1 t roztworu 30% |
ok. 640 kg płatków + 360 kg wody |
ok. 0,79 m³ roztworu |
|
1 t roztworu 20% |
ok. 425 kg płatków + 575 kg wody |
ok. 0,85 m³ roztworu |
|
Roztwór 30% z 1 t płatków |
ok. 1,57 t |
ok. 1,23 m³ |
|
Wytrącenie struwitu, 1 kg P przy Mg:P = 1:1 |
ok. 6,6 kg |
w praktyce nadmiar Mg 10-50% |
|
Twardość +1 °dH w 1 m³ wody |
ok. 36 g |
wnosi ok. 12,6 g chlorków |
|
Wytrącenie Mg(OH)₂ z 1 kg płatków |
ok. 0,39 kg NaOH, czyli ok. 0,79 kg ługu 50% |
powstaje ok. 0,29 kg Mg(OH)₂ |
Przy roztworze handlowym 30% wartości z kolumny płatków mnoży się przez ok. 1,57. Rzeczywiste zużycie w procesach strąceniowych jest wyższe od stechiometrycznego i zależy od pH oraz składu medium.
Rozpuszczanie: płatki wsypuje się do wody przy mieszaniu. Efekt cieplny jest niewielki, więc - inaczej niż przy chlorku wapnia czy ługu sodowym - nie trzeba kontrolować przegrzewu roztworu. Rozpuszczanie przyspiesza mieszanie i ciepła woda, nie większa porcja płatków naraz.
7. Bezpieczeństwo stosowania
Chlorek magnezu w większości kart charakterystyki nie jest klasyfikowany jako substancja niebezpieczna. Część dostawców podaje klasyfikację H319 - działa drażniąco na oczy. Obowiązujący zestaw należy odczytać z karty charakterystyki konkretnego produktu.
Brak piktogramu nie oznacza braku zagrożeń. Pył i stężony roztwór drażnią oczy i uszkodzoną skórę, długotrwały kontakt wysusza dłonie, a dwa ryzyka eksploatacyjne - opary przy ogrzewaniu i śliskie powierzchnie - są typowe właśnie dla tego produktu.
Środki ochrony indywidualnej:
- okulary ochronne, przy przesypywaniu i pracy z roztworem gogle;
- rękawice ochronne - nitrylowe lub z PVC;
- przy pyleniu, na przykład przy opróżnianiu big bagów, ochrona dróg oddechowych klasy P2;
- odzież robocza i obuwie, które po pracy z roztworem należy wypłukać - sól wysycha w tkaninie i skraca jej żywotność.
Czego nie wolno robić:
- chlorek magnezu + ogrzewanie powyżej temperatury topnienia → hydroliza z wydzieleniem chlorowodoru;
- chlorek magnezu + ługi lub wapno w jednym zbiorniku czy dozowniku → wytrącenie wodorotlenku magnezu, osad w przewodach i dyszach;
- chlorek magnezu + roztwory węglanów lub fosforanów → osady, jeżeli nie jest to zamierzony proces strącania;
- roztwór chlorku magnezu w instalacji ze stali węglowej lub ocynkowanej bez ochrony → korozja.
Pierwsza pomoc:
- Oczy - płukać bieżącą wodą co najmniej 15 minut przy odchylonych powiekach, wyjąć soczewki kontaktowe; przy utrzymującym się podrażnieniu skonsultować się z lekarzem.
- Skóra - spłukać wodą, zdjąć przesiąkniętą odzież.
- Wdychanie pyłu - wyprowadzić na świeże powietrze.
- Połknięcie - przepłukać usta, wypić wodę; przy większej ilości lub dolegliwościach skontaktować się z lekarzem - magnez w dużej dawce działa przeczyszczająco.
Przy rozsypaniu: zebrać mechanicznie na sucho, pozostałość spłukać wodą. Przy rozlaniu roztworu: obwałować, zebrać sorbentem mineralnym, powierzchnię spłukać - pozostawiony film będzie śliski. Nie dopuszczać do zrzutu dużych ilości do wód powierzchniowych - chlorki podlegają limitom w pozwoleniach wodnoprawnych.
8. Transport i klasyfikacja
Chlorek magnezu - płatki, granulki i roztwór - nie jest towarem niebezpiecznym w rozumieniu ADR. Przewozi się go jak ładunek zwykły, bez numeru UN, nalepek ostrzegawczych i wymagań dla kierowcy.
|
Pozycja |
Dane |
|---|---|
|
Numer UN |
brak |
|
Klasa ADR |
nie dotyczy |
|
Oznakowanie pojazdu |
nie wymagane |
|
Wymagania praktyczne |
ochrona przed wilgocią dla płatków; zbiorniki i cysterny odporne na chlorki dla roztworu |
To, że produkt nie podlega ADR, nie zwalnia z obowiązków wynikających z karty charakterystyki i z dobrej praktyki: worki na foliowanych paletach, roztwór w IBC lub cysternach z tworzywa albo stali z powłoką. Klasyfikację należy zweryfikować z kartą charakterystyki konkretnego produktu i aktualnym wydaniem ADR.
9. Najczęściej zadawane pytania - FAQ
Dlaczego chlorek magnezu ma tylko 46-47%, skoro chlorek wapnia ma 77%? Bo to różne hydraty. Sześciowodny chlorek magnezu ma teoretycznie 46,8% MgCl₂, dwuwodny chlorek wapnia - 75,5% CaCl₂. Niższa liczba nie oznacza gorszej jakości.
Co oznacza „chlorek magnezu 99%”? Najczęściej czystość heksahydratu, czyli ok. 46,4% MgCl₂. Oferty należy porównywać po zawartości MgCl₂ albo Mg, nie po liczbie na worku.
Do jakiej temperatury działa chlorek magnezu jako odladzacz? W praktyce drogowej do ok. −15°C. Punkt eutektyczny to ok. −33,6°C, ale na nawierzchni roztwór jest stale rozcieńczany. Przy głębszym mrozie lepszy jest chlorek wapnia.
Chlorek magnezu czy chlorek wapnia? Chlorek wapnia - gdy liczy się najniższa temperatura i szybki start na lodzie. Chlorek magnezu - gdy liczy się mniejsza ilość chlorków, sąsiedztwo zieleni albo zastosowania wymagające magnezu: Sorel, struwit, woda, pasze.
Czy chlorek magnezu jest bezpieczny dla betonu? Nie w pełni. Przy długotrwałym kontakcie ze stężonym roztworem magnez może reagować z zaczynem cementowym. Nie stosuje się go na beton młodszy niż ok. jeden sezon, a po zimie powierzchnie warto spłukać.
Dlaczego płatki zbrylają się w magazynie? Bo chlorek magnezu wiąże wilgoć z powietrza już przy ok. 33% wilgotności względnej. Zbrylony produkt jest pełnowartościowy - wystarczy go rozdrobnić albo rozpuścić.
Czy mogę wysuszyć zawilgocony chlorek magnezu w suszarce? Nie. Po stopieniu w ok. 117°C heksahydrat w wyższej temperaturze rozkłada się z wydzieleniem chlorowodoru. Zbrylony towar się rozpuszcza, nie suszy.
Ile płatków potrzeba na 1 tonę roztworu 30%? Ok. 640 kg płatków 47% i ok. 360 kg wody. Z jednej tony płatków otrzymasz ok. 1,57 t roztworu.
Czy roztwór chlorku magnezu zamarza zimą w zbiorniku? Roztwór ok. 30% nie zamarza jak woda, ale w niskiej temperaturze może z niego wykrystalizować sól. Temperaturę krystalizacji podaje specyfikacja produktu.
Czy do przewozu chlorku magnezu potrzebne jest ADR? Nie. Chlorek magnezu w postaci płatków, granulek i roztworu nie jest towarem niebezpiecznym w transporcie.
Czy techniczny chlorek magnezu nadaje się do żywności, pasz lub kosmetyków? Nie. Każde z tych zastosowań wymaga produktu o odpowiednim statusie - dodatku do żywności E 511, materiału paszowego lub surowca kosmetycznego - wraz z dokumentacją.
10. Chlorek magnezu w OnlineChem - dostępność i opakowania
W ofercie jest chlorek magnezu sześciowodny w płatkach od producenta DEUSA, bez dodatków, z bieżącej produkcji.
|
Parametr |
Wartość wg specyfikacji |
|---|---|
|
Zawartość MgCl₂ |
min. 46,5%, typowo 47,2% |
|
Postać |
płatki MgCl₂·6H₂O, białe do żółtawych |
|
Zanieczyszczenia |
MgSO₄ maks. 0,80%, KCl maks. 0,80%, NaCl maks. 0,90%, CaSO₄ maks. 0,20%, Fe maks. 10 ppm |
|
pH (50 g/l, 20°C) |
maks. 8,9 |
|
Gęstość nasypowa |
600-800 kg/m³ |
|
Klasyfikacja |
niesklasyfikowany wg CLP, nie podlega ADR |
|
REACH |
01-2119485597-19 |
|
Opakowania |
worki 25 kg, 40 worków na palecie 1000 kg; zamówienia 1 t, 5 t, 10 t i całe auto 24 t; niepełne auto 8-12 t po kontakcie z handlowcem |
|
Dokumentacja |
SDS, specyfikacja OnlineChem, oryginalna specyfikacja producenta |
Wysyłka w 24 h, dostawa 0 zł. Palety jadą jako przesyłki Raben i DSV, większe ilości transportem całopojazdowym, bez ADR.
Zobacz chlorek magnezu w sklepie
Potrzebujesz odladzacza do głębszego mrozu? Zobacz chlorek wapnia. Najtańszy środek na drogi i place - sól drogowa. Sól do zmiękczaczy wody - sól tabletkowana. Do wytrącania wodorotlenku magnezu i korekty pH - ług sodowy.
11. Podsumowanie
Chlorek magnezu jest najbardziej wszechstronnym z chlorków w tej ofercie i jednocześnie tym, przy którym najłatwiej źle porównać oferty. Odladza głębiej niż sól drogowa, wprowadza mniej chlorków niż chlorek wapnia, utrzymuje wilgoć tam, gdzie trzeba zatrzymać pył, i jako jedyny z tej grupy dostarcza magnez - do cementu Sorela, struwitu, wody i pasz.
Z punktu widzenia zakupowego liczą się cztery rzeczy: zawartość MgCl₂, a nie „czystość 99%”, bo heksahydrat ma sufit 46,8%; higroskopijność, która wymaga suchego magazynu i szczelnych opakowań; temperatura krystalizacji solanki w zimowym zbiorniku; oraz status produktu, jeśli trafia do żywności, pasz albo kosmetyków.
Najczęstsze pomyłki to porównywanie ceny za tonę bez przeliczenia na MgCl₂, suszenie zbrylonych płatków ciepłem oraz oczekiwanie, że chlorek magnezu zastąpi chlorek wapnia w najgłębszym mrozie.
Materiał ma charakter informacyjny. Przed zastosowaniem produktu zapoznaj się z aktualną kartą charakterystyki. Parametry procesowe, dawki i przeliczenia stechiometryczne podane w artykule są wartościami orientacyjnymi lub teoretycznymi - rzeczywiste dawki należy ustalić na podstawie testów dla konkretnej nawierzchni lub medium. Klasyfikację należy zweryfikować z kartą charakterystyki i aktualnym wydaniem ADR, a wymagania dla zastosowań w żywności, paszach i kosmetykach - z aktualnym stanem przepisów.